Forex Makaleleri

Tarih: 30 Temmuz 2016

0

Döviz Kuru Nedir? Kur Sistemleri Nelerdir?

Lidyalılar, parayı icat ettiklerinde, takas yönteminin zorluklarından kaçınmayı amaçlıyorlardı. Para, insanlık tarihinin en önemli icatlarından birisidir, çünkü uğruna insanlar hayatlarını ortaya koyabilirler. Para kazanmak, oldukça meşakkatli bir iş olmasına rağmen, harcamak da o kadar basittir. Günümüzde, hayatta kalmak için değil, hep daha iyi şartlarda yaşamak için kullanılır olmuştur.

Ülkeler, merkez bankaları vasıtasıyla, bu değerli materyali, kendi içlerinde kullanmak için üretiyor olsalar da, globalleşen dünya düzeni nedeniyle, ülkeler arası ticaret ve benzeri sebeplerden, farklı ülkelerle para alışverişi yapmak zorunda kalırlar. Bu ülkeler arası para değişimi, oldukça net kurallarla belirlenmiş ve kabul edilmiştir. Global ekonomi, yaşayan ve sürekli hareket eden bir organizma gibi görülürse, sürekli olumlu ve olumsuz değişimlerin yaşanması, bu değişimlerin ülkelerin parasını ve dolayısıyla insanları etkilemesi anlaşılabilir bir hale gelir.

Döviz Kuru Nedir?

Ülkelerin yerel para birimleri, diğer ülkelerle takasa edilirken, değer kaybına uğrayabilir veya değer kazancı da yaşanabilir. Bu değişimdeki değer farkı, ülkelerin birbiri ile kıyaslandığında; ekonomik, coğrafi büyüklük, siyasi durumu ve politik sebeplerden dolayı olabilir. İki farklı ülkenin, para birimlerinin, birbiri karşısındaki bu değer farkı, döviz kurunu yaratır. Örneğin; Türkiye’nin para birimi, Türk Lirasıdır ve Amerika’nın para birimi Amerikan Dolarıdır. Türkiye’de ki bir kişi, Amerikan Doları almak istediğinde, döviz bürosu veya bankaya giderek, günlük hatta anlık döviz kurunu öğrenir ve ardından almak istediği Amerikan doları karşılığı kadar Türk lirası vererek, alışverişini tamamlar.

Amerikan doları, o tarihte 3 TL’ye karşılık geliyorsa, 5 Amerikan Doları almak için, 15 TL öder ve karşılığında 5 Amerikan Doları alır. Ülkemizdeki bir kişi, kendi kullandığı para birimi haricinde, iki farklı ülke parasın arasında işlem yapmak istiyorsa, bu iki döviz kuru arasındaki farka göre işlem yapar. İki farklı ülke parasının, Türkiye’deki değerleri arasındaki farka, parite denir. Örneğin; Türkiye’deki kişi, 5 Amerikan Doları ile 5 Euro almak istiyorsa, Amerikan Doları ve Euro arasındaki parite oranına göre para ödeyerek, döviz kuru işlemini yapar.

Döviz Kur Sistemleri Nelerdir?

Döviz kuru sistemleri; sabit kur sistemi, değişken kur sistemi ve karma kur sistemi olarak, üçe ayrılarak incelenebilir. Her sistemin ortak noktası; ülkelerin merkez bankaları ve hükümet politikaları ile yönlendirilebiliyor olmaları ve müdahale edilebilir olmalarıdır. Sabit kur sisteminde, merkez bankası bir günlük kur belirler ve diğer ülke paralarının değişim işlemleri, bu sabit kur üzerinden yapılır. Bu sistem, en az risk durumunda olsa da, ticari anlamda, büyümeyi ve genişlemeyi engellemektedir.

Değişken kur sisteminde, merkez bankaları değil; borsa ve yerel yatırım sistemleri, günlük kurun dalgalanmasına ve kimi zaman ciddi değer değişikliklerine sahne olmasına sebep olur. Bu sistem, spekülasyonla kendilerine çıkar sağlayan büyük şirketlere çok fayda sağlamasına rağmen, ekonominin geneline ve refah düzeyine olumlu bir etkisi olduğu görülmemiştir. Karma sistemde ise, merkez bankası bir kur belirler, ancak yinede döviz kuru değişiklikleri belli sınırlara dayanmadığı sürece, müdahale etmez ve dalgalanmalara izin verir. Ülke ekonomisini zarara uğratacak, iç ve dış borçların aşırı büyümesine sebep olacak durumlarda, müdahale ederek, kur sistemlerini düzene sokar.

Merkez Bankasının Döviz Kuruna Müdahalesi

Merkez bankası, anlık takip edilen döviz sistemlerini, belli kırmızı sınırlar içinde kaldığı sürece, müdahale etmeden izler. Ancak, döviz kurlarındaki aşırı yükselmeler, Türk Lirasının çok fazla değer kaybetmesine sebep olması halinde, piyasaya ucuz döviz pompalayarak, dövizin değerinin belli oranda düşmesini sağlar. Aksi durumlarda, piyasadan yüksek fiyatla döviz toplar. Merkez Bankası’nın amacı, ülke içinde ve global piyasalarda, Türk lirasının değerini dengede tutmaktır.

Paylaş...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa Dön ↑